U gebruikt toch geen vertaalsoftware, hoop ik?

Gisteren had ik een verkennend gesprek met een potentiële klant voor een project waarin vertaling en copywriting gecombineerd zouden worden. Niet alleen zouden er webteksten vertaald moeten worden, naast die vertalingen was het ook de bedoeling dat ik zou instaan voor de copywriting van berichten op sociale media. Deze potentiële klant was actief in het domein van HR, coaching en groeitrajecten. Een kolfje naar mijn hand dus! Ik zag het al helemaal zitten.

Op een gegeven moment tijdens het gesprek, stelde ze mij echter een – naar mijn gevoel – ietwat bizarre vraag. Ze wilde weten of ik toch zeker niet met vertaalsoftware werkte. Ze had in het verleden immers al vaker samengewerkt met vertaalbureaus die wél met vertaalsoftware werkten. Die vertalingen klonken altijd zeer stroef en machinaal.

Haar vraag deed mij beseffen dat er onder niet-vertalers heel wat misvattingen moeten bestaan over welke types software er allemaal circuleren in de wereld van de meertalige communicatie. Ik deel de informatie die ik aan deze dame heb gegeven dus ook graag met jullie.


Menselijke vertaling of machinevertaling?

Laten we eerst en vooral wel wezen: als u er zeker van wilt zijn dat u een kwalitatieve vertaling als eindproduct ontvangt, ga dan altijd, zonder enige uitzondering, voor een menselijke vertaling. Hoe sterk automatische vertaalsoftwares in de voorbije jaren ook zijn geëvolueerd, ze zijn nog niet dermate sterk dat ze genuanceerd en kleurrijk taalgebruik succesvol kunnen bevatten. Laat staan dat ze dit taalgebruik succesvol zouden kunnen vertalen. En dan zwijg ik nog over technisch en gespecialiseerd taalgebruik.

Een menselijke vertaler is een professional die naast een gedegen taalkundige opleiding, ook de nodige kennis en ervaring heeft over de vakgebieden waarin hij of zij werkt. De vertaler leest en vertaalt de tekst dus niet alleen, hij interpreteert de tekst ook en ziet de logische – of in sommige gevallen minder logische – samenhang in de tekst. Wanneer er dus bepaalde zaken voorkomen in een tekst die op twee of meerdere manieren geïnterpreteerd kunnen worden, of wanneer er terminologie opduikt die binnen een bepaald vakjargon anders gebruikt wordt dan in het standaard taalgebruik, dan zal de vertaler dat opmerken en de juiste optie kunnen kiezen.

In het geval van machinevertaling echter, worden deze kwesties niet opgelost met kennis van zaken en gezond verstand. Ze worden opgelost met een algoritme. De meest frequente optie is voor de machine dan de juiste. Het spreekt voor zich dat die computerredenering niet altijd opgaat. Wanneer een tekst bovendien ook een iets ingewikkelder grammaticale structuur heeft, gooit de machine de handdoek in de ring. Of nog erger, het resultaat lijktjuist, maar in feite strookt dat resultaat absoluut niet meer met de oorspronkelijke tekst. De vraag is of u dat risico wilt lopen met uw bedrijfsteksten.

De opmerking van deze dame was dus geheel terecht. Alleen zag ze niet het volledige plaatje. Het zou een leugen geweest zijn had ik haar verteld dat ik niet met vertaalsoftware werk. Vandaag de dag gebruiken 90% van alle vertalers een vertaalsoftware. Een vertaalsoftware is echter niet hetzelfde als een vertaalmachine. En daar trad de verwarring op.

Vertaalmachine of vertaalsoftware?

Ik hoor u al denken: ”Maar werkt u nu met een machine of niet??”

Het antwoord is: ”Neen, ik werk niet met een machine, maar ik werk wel met een software.”

Net zoals in vele werkdomeinen, is ook in de vertaalwereld de technologie niet blijven stilstaan. Wanneer u vandaag de dag een tekst wilt uittypen, dan gebruikt u een tekstverwerkingsprogramma zoals Word of Pages. Geen haar op uw hoofd dat er nog aan denkt om achter de typmachine te kruipen, toch?

Hetzelfde is waar voor vertalers. Vroeger, toen de dieren nog spraken, kreeg een vertaler een papieren versie voorgeschoteld van het document dat vertaald moest worden. De vertaler legde dat document naast zich, samen met een stapel woordenboeken en ging aan de slag op de typmachine. Gelukkig is ook in ons beroep de digitalisering al een tijdje ingetreden en werken ook wij al enkele decennia op de computer. Maar wanneer je een tekst moet vertalen, is het natuurlijk niet handig als je constant van scherm moet wisselen: van brontekst naar doeltekst, naar woordenboek naar productpagina en terug. Daar komt vertaalsoftware in het spel.

In een vertaalsoftware staat de volledige tekst die vertaald moet worden onderverdeeld in hapklare stukjes. Op die manier kan de vertaler stap voor stap door de tekst gaan. Bovendien kan de vertaler termen die vaak gebruikt worden toevoegen in het systeem. Zo’n terminologielijst is dan een soort “spiekbriefje” om er zeker van te zijn dat een bepaald woord altijd op dezelfde manier vertaald wordt. Zeker wanneer een bepaald woord bij de ene klant zus en bij de andere klant zo vertaald wordt, is zo’n terminologielijst geen overbodige luxe. Ten slotte kan de vertaalsoftware ook een suggestie geven voor een vertaling. Dat laatste gebeurt niet op basis van machinevertaling maar op basis van eigen werk dat in het geheugen zit opgeslagen. Behalve in sterk repetitieve teksten is zo’n suggestie vaak niet echt bruikbaar en levert ze dus allerminst tijdswinst op, maar een enkele keer kan het de vertaler wel op weg zetten door een ander perspectief te bieden.

Moraal van het verhaal?

Het mag dus duidelijk zijn dat vertaalsoftware zijn nut heeft. Maar ik hoop dat het u na het lezen van dit stuk ook heel duidelijk is geworden dat vertaalsoftware en een vertaalmachine ab-so-luut niet over dezelfde kam te scheren zijn. Houd die wetenschap in gedachten wanneer men u de volgende keer probeert te vertellen dat machinevertaling niets dan voordelen heeft en dat het een stuk goedkoper is dan een menselijke vertaler. U komt gegarandeerd bedrogen uit!

Wilt u trouwens meer weten over de werkwijze van deze niet-gerobotiseerde vertaler? Lees dan ook deze blog: Een goede vertaler, wat is dat nu eigenlijk?

Dorp 13A 9810 Nazareth
ruth@proscription.be
T +32 474 92 70 07

Sitemap

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x