De dag van de vrouw

Op deze dag van de vrouw, maakt een taalfreak zoals ik zich al eens gekke en misschien zelfs vrij nerdie bedenkingen. Zoals bijvoorbeeld deze morgen.

Ik bedacht me dat het Nederlands eigenlijk een zeer vooruitstrevende taal is.
Tenminste als het aankomt op gendergelijkheid.

Een heel concreet voorbeeld:

Als we in het Nederlands spreken over het geheel van de menselijke wezens op deze planeet, dan spreken we over “de mens”, “mensen” en “de mensheid”. Kijken we echter naar bijvoorbeeld het Engels, dan zien we dan voor diezelfde termen, men klassiek spreekt over “man”, “men” en “mankind”. De mens is hier dus per definitie een man. Hetzelfde verhaal krijgen we in het Frans. Daar benoemt men “de mens” voornamelijk als “l’homme”. Ook hier is “de mens” een man.

Nu kunnen we natuurlijk wel argumenteren dat in een ver verleden zowat alle boeken en dus ook literatuur, woordenboeken en andere naslagwerken, voornamelijk door mannen werden geschreven en dat de heren zichzelf op dat moment dus een zeer bevoorrechte positie hebben toeggeëigend. Maar dat verklaart nog niet waarom deze woorden nog steeds zo gebruikt worden. “Geneesheer” is vrij recent ook nog de laan uitgestuurd om definitief en overal plaats te maken voor de neutrale term “arts”. Het kan dus wel degelijk. En dat brengt mij bij mijn volgende vraag en de eigenlijke bedenking die ik me in dit artikel maak:

Zijn native speakers van een taal waarin “de mens” gelijk wordt gesteld met “de man”, door de band genomen (onbewust) discriminerender naar vrouwen toe dan native speakers van een taal waarin dat niet het geval is?

Het antwoord op die vraag is natuurlijk even delicaat als de vraag zelf. Bovendien zal het antwoord ook sterk afhankelijk zijn van de persoon met wie je spreekt. Iedereen percipieert discriminatie uiteraard een beetje anders. Kijk maar gewoon even naar de reacties die er het voorbije jaar kwamen op de hele #MeToo-beweging, en je weet dat de definitie van discriminatie op zich al niet eenduidig te omlijnen is.

Als je mensen hierover dus bevraagt, bevraag je voornamelijk een gevoel. Ervaart een Franstalige man bijvoorbeeld het gebruik van “l’homme” als discriminerend tegenover vrouwen en ervaart een Franstalige vrouw dat op dezelfde manier? En hoe zit dat dan voor een niet-Franstalige man tegenover een niet-Franstalige vrouw? Ikzelf als niet-Franstalige vrouw voel dat bijvoorbeeld aan als een verborgen vorm van discriminatie en vraag mij vervolgens af of dat onderhuidse discours ook een invloed heeft op het dagelijkse leven in Frankrijk tegenover België en Nederland. De vraag is dan maar of ik met die bedenking alleen sta, dan wel of meerdere mensen er zo over denken.

Misschien sta ik wel alleen met mijn idee. Misschien overdrijf ik wel.

Maar als we even een rondje doen van de onderzoeksliteratuur, dan merk ik toch dat mijn bedenking niet zomaar een losstaand iets is. Jennifer Prewitt-Freilino wijdde hier al heel wat onderzoek aan. Maar ook dichter bij huis vinden we onderzoekers die zich met dergelijke vragen bezig houden, zoals Agnes Verbiest en Dries Vervecken.

En als ik die literatuur dan even verder bekijk, dan blijkt ook dat mijn initiële stelling, namelijk dat Nederlands het goed doet – of toch beter dan het Frans en het Engels – op vlak van genderneutraliteit, toch niet helemaal klopt. En wat het Engels betreft: dat mag dan wel spreken over “man”, maar die term is in feite verouderd en wordt steeds vaker vervangen door “human”. Als we even verder kijken naar beroepstitels en grammatica, moet het Engels ook niet onderdoen voor ons kleine taaltje. Wat loop ik hier dus eigenlijk te zeuren?

Feit is en blijft, dat er in heel wat talen nog heel wat mannelijk gekleurd discours aanwezig is waardoor vrouwen bewust of onbewust op het achterplan geplaatst worden. Laten we deze internationale vrouwendag dus te baat nemen om dit taalkundige euveltje nog eens extra onder de aandacht te brengen!

Hebben jullie zelfs soms het gevoel dat vrouwen in communicatie die je ontvangt taalkundig onzichtbaar worden gemaakt?

Dorp 13A 9810 Nazareth
ruth@proscription.be
T +32 474 92 70 07

Sitemap

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x